Hooggevoeligheid en het onderdrukken van emoties

Ben je snel geraakt door wat er om je heen gebeurt? Merk je kleine veranderingen in de sfeer meteen op en heb je na een drukke dag tijd nodig om alle indrukken te verwerken? Dan herken je misschien kenmerken van hooggevoeligheid, ook wel HSP genoemd (Highly Sensitive Person).

Als je hooggevoelig bent, kunnen prikkels, indrukken en emoties intens bij je binnenkomen. Je merkt soms ook snel wat er bij anderen speelt. Maar besteed je daardoor veel aandacht aan de gevoelens van anderen en minder aan die van jezelf?

Hooggevoeligheid betekent niet automatisch dat je je emoties onderdrukt. Toch kun je, wanneer je gewend bent om de sfeer aan te voelen, anderen tevreden te houden of conflicten te vermijden, ongemerkt je eigen gevoelens op de achtergrond plaatsen. In dit artikel lees je hoe dat kan ontstaan, wat je bij jezelf kunt herkennen en hoe je meer ruimte kunt maken voor wat jij voelt en nodig hebt.

Hoe hangt hooggevoeligheid samen met je emoties?

Als je hooggevoelig bent, kunnen prikkels en emoties intens bij je binnenkomen. Je merkt vaak ook snel wat er bij anderen speelt, bijvoorbeeld wanneer iemand gespannen, verdrietig of geïrriteerd is. Misschien ga je daardoor automatisch geruststellen, je aanpassen of conflicten vermijden. Dat kan veel energie kosten, terwijl je eigen gevoelens en behoeften op de achtergrond raken.

Dit geldt niet voor iedereen die hooggevoelig is. Vraag jezelf eens af: merk ik op tijd wat ík voel en nodig heb, of ben ik vooral met anderen bezig? Als je daarnaast te weinig rust neemt om indrukken te verwerken, kan de spanning zich ongemerkt opstapelen en kun je uiteindelijk merken dat het te veel wordt.

Mijn persoonlijke ervaring

Uit eigen ervaring weet ik hoe lang je kunt doorgaan voordat het lijntje uiteindelijk breekt. Bij mij gebeurde dat voor het eerst toen ik begin dertig was. In mijn jeugd was ik voortdurend bezig de sfeer te peilen en iedereen om mij heen tevreden te houden. Als ik de harmonie maar kon bewaren, dacht ik onbewust, dan zou alles goed komen. Ik voelde feilloos aan wanneer het tussen mijn ouders niet goed liep, en helaas gebeurde dat vaak. Ook op school raakten plagerijen en pesten mij diep, niet alleen wanneer ze op mij waren gericht, maar ook wanneer anderen ermee te maken kregen. Alles wat niet klopte met mijn verlangen naar een fijne en veilige omgang met elkaar, kwam sterk bij mij binnen.

Ook nadat ik getrouwd was, bleef ik overmatig voor iedereen om mij heen zorgen, behalve voor mezelf. In het moederschap en door de huishoudelijke taken die grotendeels op mijn schouders rustten, leek er nauwelijks tijd te zijn voor mezelf en voor de broodnodige rust om alles te verwerken. De spanning stapelde zich op en bleef voortdurend in mij aanwezig. Daardoor kon iedere extra onaangename prikkel uit mijn omgeving een explosie van stress veroorzaken.

Ik had zo lang doorgezet dat ik niet doorhad hoe ver ik mijn eigen grenzen al was gepasseerd, maar toen onze derde dochter vijf maanden oud was, stortte ik in. Jarenlang had ik de emoties en het welzijn van anderen belangrijker gemaakt dan die van mezelf. De burn-out dwong mij om stil te vallen en opnieuw ruimte voor mezelf te leren maken.

Achteraf zag ik hoe vanzelfsprekend het voor mij was geworden om voor anderen te zorgen en hoe weinig ruimte ik mezelf gaf. Ik moest opnieuw leren luisteren naar wat ík nodig had.

Waarom onderdruk je soms je emoties als je hooggevoelig bent?

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je je eigen emoties wegduwt. Die redenen zijn niet altijd meteen duidelijk. Wanneer je ze bij jezelf met aandacht onderzoekt, ga je vaak beter begrijpen waar ze vandaan komen en wat je kunt veranderen. Misschien herken je een of meer van deze redenen:

• Je wilt anderen niet belasten met jouw gevoelens.
• Je voelt je verantwoordelijk voor de sfeer en het welzijn van anderen.
• Je bent bang voor afwijzing of conflicten.
• Je hebt geleerd je aan te passen en je eigen behoeften opzij te zetten.
• Je probeert spanning te voorkomen, omdat onenigheid of onrust je sterk raakt.

Wanneer je voortdurend aandacht hebt voor anderen, kan het lastiger worden om te herkennen wat jij zelf nodig hebt en welke gevoelens bij jou horen. 

Wat zijn de gevolgen van emoties onderdrukken?

Wanneer je langdurig je gevoelens negeert en weinig ruimte neemt om spanning te verwerken, kun je merken dat je sneller geïrriteerd raakt, vermoeid bent of lichamelijke spanning ervaart. Zulke klachten hebben verschillende mogelijke oorzaken, maar kunnen wel een aanleiding zijn om stil te staan bij wat je voelt en nodig hebt.
 

Wil je hier meer over lezen? In mijn artikel Emoties onderdrukken: wat gebeurt er als je niet voelt wat je voelt ga ik uitgebreider in op mogelijke gevolgen.

Hoe leer je als hooggevoelig persoon naar je gevoelens luisteren?

Jezelf centraal zetten en luisteren naar wat er in jou leeft, kan in het begin lastig zijn. Je voelt vaak veel, waardoor het niet altijd eenvoudig is om te onderscheiden wat van jou is en wat je bij een ander oppikt. Door te ontdekken wat werkelijk bij jou hoort en wat jij belangrijk vindt, kun je beter voor jezelf zorgen en meer rust en balans ervaren. Gaandeweg voel je sneller wanneer iets voor jou niet klopt. Ook wordt het gemakkelijker om te herkennen of een emotie van jou is of mogelijk samenhangt met wat er bij de ander speelt.

Hoe herken je of een emotie van jou of van een ander is?

Als je sterk reageert op de stemming van anderen, kan het helpen om even afstand te nemen en bij jezelf in te checken. Je hoeft niet meteen te weten waar een gevoel vandaan komt. Je kunt wel onderzoeken wat je ervaart, wanneer het opkomt en wat je op dat moment nodig hebt.

Hieronder deel ik een paar oefeningen die mij helpen om even stil te staan bij wat ik voel en waar dat gevoel mogelijk vandaan komt. Ik vind ze vooral handig wanneer ik anderen begeleid in mijn werk. Misschien helpen ze jou ook om dichter bij jezelf te blijven en meer ruimte voor je eigen beleving te maken.

• Komt er tijdens een gesprek plotseling een gevoel over je heen dat je niet direct kunt verklaren? Kijk dan bewust even naar iets links of rechts van je. Voor mij helpt die korte onderbreking om weer bij mezelf in te checken en beter te voelen wat er in mij gebeurt.
• Word je in een ruimte ineens door een sterk gevoel overvallen? Stap dan, als dat kan, even naar buiten of zoek een rustige plek op. Voel wat er verandert wanneer je niet meer midden in de situatie staat. Stel je daarna voor dat je een zachte grens om jezelf heen hebt, zodat je bij terugkomst gemakkelijker bij jezelf kunt blijven.
• Een andere tip die goed kan helpen is om letterlijk of in je gedachten de beweging met je handen en armen te maken alsof je teruggeeft wat bij de ander hoort.

Je hooggevoeligheid als kracht leren gebruiken

Je gevoeligheid is niet alleen iets waar je last van kunt hebben; ze kan ook een waardevolle kracht zijn. Misschien merk je details op die anderen ontgaan, voel je sferen scherp aan en beleef je ervaringen intens. De uitdaging is niet om minder gevoelig te worden, maar om te leren wanneer je mag meebewegen en wanneer je bij jezelf wilt blijven. Zo kun je deze kwaliteit inzetten in je werk, je hobby’s en je relaties, zonder jezelf daarin kwijt te raken.

Meer ruimte voor je eigen gevoelens

Je hoeft niet minder gevoelig te worden om beter voor jezelf te zorgen. Het begint ermee dat je opmerkt wat er in jou gebeurt en jezelf de ruimte geeft om daarbij stil te staan. Je hoeft niet altijd de sfeer te bewaken, problemen op te lossen of rekening te houden met wat anderen nodig hebben.

Wil je beter begrijpen wat je emoties je vertellen? Lees dan ook mijn artikel Wat vertellen je emoties? Leer herkennen, toelaten en loslaten wat je voelt.

Merk je dat je jezelf vaak aanpast of dat bepaalde patronen steeds terugkeren? En wil je onderzoeken wat jij nodig hebt om meer rust en ruimte voor jezelf te ervaren? Dan ben je welkom voor een vrijblijvende kennismakingsafspraak. Samen kijken we welke stap bij jou past.