Op straat kom ik een vrouw tegen die ik ken van een wandelcoachingssessie. “Hoe gaat het met je?” vraag ik. “Goed hoor,” zegt ze. Daarna vertelt ze in hoog tempo wat er het afgelopen jaar is gebeurd: een van haar kinderen kreeg een ongeluk, haar vader overleed en haar moeder is ernstig ziek. “Wat heftig. Lukt het je om dit allemaal te dragen?” Ze slikt haar tranen weg. “Je gaat door, hè.” Ik weet dat ze gewend is om door te zetten. Dat helpt haar om staande te blijven, maar laat weinig ruimte voor haarzelf — en voor wat ze voelt.
We nemen afscheid en ik wens haar sterkte. Haar reactie blijft bij me.
Wat betekent het om emoties te onderdrukken?
Emoties onderdrukken betekent dat je gevoelens wegduwt of niet laat zien. Soms merk je daardoor na verloop van tijd niet eens meer goed wat je voelt. Dat kan een bewuste keuze zijn, maar ook een patroon dat je ooit hebt aangeleerd.
Bijvoorbeeld:
- Je bent verdrietig, maar houdt je tranen tegen.
- Je bent boos, maar zegt dat er niets aan de hand is.
- Je bent teleurgesteld, maar vertelt jezelf dat je niet zo moeilijk moet doen.
- Je gaat door zonder stil te staan bij wat er in je omgaat.
Op korte termijn helpt dit je misschien om door te gaan. Op langere termijn kan het invloed hebben op je lichaam, je relaties en de verbinding met jezelf.
Waarom onderdrukken we onze emoties?
Meestal is het onderdrukken van emoties aangeleerd. Misschien heb je nooit geleerd hoe je gevoelens herkent, uitspreekt en op een veilige manier ruimte geeft. Wat je vroeger over emoties meekreeg, werkt vaak nog door in je volwassen leven.
Wat heb je vroeger geleerd over gevoelens?
Mochten jouw gevoelens er vroeger zijn? Mocht je bang zijn wanneer iets spannend was? Werd er thuis ruziegemaakt en daarna weer verbinding gezocht, of werd alles doodgezwegen? En mocht je trots zijn op jezelf? Zulke ervaringen kunnen invloed hebben op hoe je nu met emoties omgaat. Of je nu 30, 40 of 80 bent: je bent nooit te oud om oude lessen opnieuw te bekijken.
Als je vaak hoorde: “Kom op, wees geen klein kind” of “Stel je niet aan”, kunnen emoties al snel voelen als iets wat er niet mag zijn.
Wanneer gevoelens niet welkom lijken
Gevoelens binnenhouden kan bescherming bieden. Oude emoties kunnen zo groot of pijnlijk lijken dat je bang bent de controle te verliezen zodra je ze toelaat.
Ook de angst voor afwijzing speelt mee. Verdriet, boosheid, machteloosheid of trots kunnen volgens jou vreemd overkomen. Om erbij te blijven horen, houd je ze liever binnen.
Emoties onderdrukken om jezelf te beschermen
Soms is er op het moment zelf geen veilige ruimte om te voelen. Je moet handelen, wilt sterk blijven of bent niet op je gemak. Een emotie tijdelijk parkeren kan dan nodig zijn. Het wordt lastig wanneer tijdelijk uitstel een vaste manier van leven wordt — zoals bij de vrouw die ik op straat ontmoette.
Hooggevoeligheid en emoties onderdrukken
Sommige mensen ervaren gevoelens intens en pikken veel op uit hun omgeving. Wanneer je sterk rekening houdt met de sfeer en emoties van anderen, kun je je eigen gevoelens inslikken om niemand te belasten of de harmonie te bewaren.
Zo kan een patroon ontstaan waarin je vooral aandacht hebt voor wat anderen nodig hebben en steeds minder voor wat er in jou leeft. Wil je hier meer over lezen? Lees dan verder in mijn artikel: Hooggevoeligheid en het onderdrukken van emoties.
Wat zijn de gevolgen van emoties onderdrukken? 
Je raakt het contact met jezelf kwijt
Wanneer je gevoelens steeds wegduwt, bouw je ongemerkt een muur om jezelf heen. Niet alleen het contact met anderen blijft oppervlakkiger; ook de verbinding met jezelf vervaagt. Daardoor wordt het moeilijker om te voelen wat je zelf wilt, nodig hebt en belangrijk vindt.
Je gaat gemakkelijker over je grenzen
Emoties geven belangrijke signalen. Als je die minder goed voelt, merk je ook minder snel wanneer iets te veel is. Je zegt gemakkelijker ja terwijl je nee bedoelt en gaat voorbij aan wat je lichaam en hoofd nodig hebben.
Spanning en onrust stapelen zich op
Wat weinig ruimte krijgt, kan spanning met zich meebrengen. Langdurige spanning kan samengaan met vermoeidheid, hoofd- of spierpijn, slaapproblemen en moeite met concentreren. Het kost bovendien energie wanneer je voortdurend probeert je gevoelens binnen te houden.
Je blijft hangen in terugkerende patronen
Familiepatronen kunnen verandering moeilijk maken. Misschien werd boosheid thuis stilzwijgen en verdriet afgedaan met “dat hoort bij het leven”. Zodra je zulke patronen herkent, ontstaat er ruimte om andere keuzes te maken.
Er is minder ruimte voor plezier en verbinding
Aan de buitenkant kan alles kloppen, terwijl je vanbinnen iets mist. Als je pijnlijke gevoelens afsluit, demp je vaak ook plezier, liefde en verbondenheid. Voluit leven betekent niet dat je je altijd goed voelt, maar dat alles wat je voelt er mag zijn.
Wat is het verschil tussen emoties onderdrukken en loslaten?
Onderdrukken is wegduwen: je voelt iets opkomen en probeert het zo snel mogelijk kwijt te raken. Toelaten betekent dat je opmerkt wat er is, zonder het meteen te hoeven oplossen. Loslaten komt vaak daarna. Niet door een gevoel te forceren om te verdwijnen, maar door het te erkennen en er stap voor stap doorheen te bewegen. In mijn eerdere artikel “Wat vertellen je emoties?” lees je meer over de boodschap die gevoelens kunnen meebrengen.
Hoe ontdek je wat je werkelijk voelt?
Begin met nieuwsgierig te kijken naar wat er gebeurt wanneer iets je raakt. Geef je jezelf ruimte om te voelen — op dat moment of later, wanneer het veiliger en rustiger is?
Herken je een van deze patronen?
- Je schiet snel in de praktische stand. Bij verdriet ga je regelen, opruimen of oplossen. Dat geeft houvast, maar laat weinig ruimte voor je gevoel.
- Je maakt je gevoelens kleiner. Je denkt dat anderen het erger hebben of dat jouw ervaring niet belangrijk genoeg is.
- Je merkt pas achteraf wat iets met je deed. Tijdens een gesprek blijf je rustig; later voel je pas dat een opmerking je raakte.
- Je weet vooral wat je denkt, maar niet wat je voelt. Je kunt een situatie goed analyseren, maar vindt moeilijk woorden voor je ervaring.
- Je leidt jezelf af. Zodra het stil wordt, pak je je telefoon, zet je de televisie aan of zoek je iets om te doen.
Herken je jezelf in een of meer van deze voorbeelden? Dat betekent niet dat je altijd je emoties onderdrukt. Het kan wel een uitnodiging zijn om wat vaker stil te staan bij wat er in jou leeft.
Hoe geef je jezelf ruimte om te voelen?
Als voelen niet vanzelfsprekend is, begin dan klein. De volgende stappen kunnen je helpen.
Sta stil bij wat je voelt
Pauzeer even wanneer iets je raakt. Je hoeft nog niets te verklaren of op te lossen; merk alleen op wat er gebeurt.
Bijvoorbeeld:
- In een gesprek raakt iets wat de ander zegt je.
- Tijdens het lezen merk je dat er een naar gevoel opkomt.
- Op een rustig moment overvalt je ineens een zwaar gevoel.
- Iets in de opvoeding van je kleinkinderen roept een herinnering en een lichamelijke reactie op.
Richt je aandacht ook op je lichaam. Voel je een brok in je keel, onrust in je buik of spanning in je schouders? Je lichaam kan soms al reageren voordat je zelf goed beseft wat je raakt.
Onderzoek wat je nodig hebt
Vraag jezelf zachtjes: wat heb ik nu nodig? Misschien wil je even alleen zijn, naar buiten lopen, schrijven of met iemand praten. Soms helpt het al om letterlijk een paar minuten afstand te nemen.
Zet een kleine stap die bij jou past
Geef je gevoel toestemming om er te zijn. Zeg bijvoorbeeld: “Het is goed, dit mag ik voelen,” of benoem de emotie: “Ik voel me verdrietig” of “Ik voel boosheid.” Voel je veel spanning? Kijk wat je op dat moment helpt: even bewegen, je armen en benen losmaken, rustig ademhalen of een wandeling maken. Kun je er nu niets mee, noteer dan: “Ik kom hier later op terug.” Plan daar ook echt een rustig moment voor.
Van emoties onderdrukken naar meer vrijheid
Ook bij het leren omgaan met emoties kunnen oude patronen stap voor stap veranderen. De TriA®-methode, die ik heb ontwikkeld en gebruik tijdens mijn wandelcoachingssessies, helpt je daarbij.
De eerste stap is Aandacht: je ontdekt het verschil tussen hoe het nu is en hoe je met je gevoelens zou willen omgaan. Daarna volgt Acceptatie: je maakt op een dieper niveau verbinding met jezelf en met wat bij jou past. De derde stap is Actie: je kiest een kleine, haalbare stap die je thuis of op het werk ondersteunt. Zo blijft verandering niet alleen een inzicht, maar wordt het iets wat je werkelijk gaat leven.
Je hoeft niet alles alleen te dragen
Je hoeft niet in één keer anders met je emoties om te gaan. Begin met opmerken wat je voelt en geef jezelf de ruimte om daar aandacht aan te besteden. Soms helpt het om je gevoelens te delen met iemand bij wie je je veilig voelt.
Merk je dat je steeds tegen dezelfde patronen aanloopt? Tijdens een vrijblijvende kennismaking kunnen we samen onderzoeken wat je nodig hebt en of wandelcoaching bij je past.
Ik wens je een leven toe waarin je je verbonden voelt met jezelf en met de mensen om je heen — met ruimte voor alles wat je voelt.
DOWNLOAD hier het E-Boek Zelfcoaching!