Categorieën:

Placebo of nocebo?

Het nocebo-effect is, eenvoudig gezegd, de invloed van een negatieve verwachting op hoe je je voelt. Het is de tegenhanger van het bekende placebo-effect, waarbij vertrouwen en positieve verwachting juist kunnen bijdragen aan verbetering. Populair gezegd: angst kan klachten versterken. Wanneer iemand met autoriteit, bijvoorbeeld een arts, een sombere diagnose of verwachting uitspreekt, kan dat veel met je doen. Soms nestelen woorden zich dieper dan je op dat moment doorhebt.

Om je heen hoor je regelmatig verhalen waarin dit nocebo-effect zichtbaar wordt na een diagnose. Er worden statistieken genoemd, een behandeling wordt gestart of een recept uitgeschreven. Natuurlijk gebeurt dit meestal met de beste bedoelingen. Toch kan het voelen alsof er meteen een pad voor je wordt uitgestippeld, terwijl jij als mens misschien nog helemaal moet landen in wat er gezegd is.

Kwaadaardig neefje

Gedachten als ‘als ik die pillen niet slik, krijg ik misschien een hartaanval’, ‘de kanker kan terugkomen’ of ‘ik kom nooit meer helemaal van mijn klachten af’ kunnen zich vastzetten. Welke woorden er ook precies zijn gebruikt, het doembeeld dat ontstaat kan angst oproepen. En angst werkt vaak door in je lichaam, in je keuzes en in je vertrouwen. Wanneer je vooral de donkere kant ziet en je volledig afhankelijk voelt van een diagnose, kun je je dubbel kwetsbaar voelen: door wat er medisch aan de hand is, maar ook door de verwachting die eraan wordt gekoppeld.

 

 In een artikel van het Radboud Ziekenhuis stond het volgende: Het nocebo-effect is het kwaadaardige neefje van het placebo-effect. Van het placebo-effect heb je waarschijnlijk wel eens gehoord. Hierdoor ervaren mensen een verbetering van hun ziekte, klachten of humeur na het nemen van een nep-medicijn. Bij het nocebo-effect gebeurt eigenlijk het tegenovergestelde: Als je ergens negatieve verwachtingen van hebt, dan kan dit juist leiden tot meer lichamelijke klachten. Vertelt een arts je bijvoorbeeld nadrukkelijk over mogelijke bijwerkingen, dan is de kans groter dat je deze ook daadwerkelijk zult krijgen. (Bron: RU.nl)

 

Placebo-effect

Een placebo is een middel zonder werkzame bestanddelen dat toch als behandeling kan worden ervaren. Niet omdat het middel zelf geneest, maar omdat vertrouwen, aandacht en positieve verwachting iets in beweging kunnen zetten. Het laat zien hoe krachtig de verbinding is tussen lichaam en geest.

Het placebo-effect gaat dus niet over ‘doen alsof’, maar over de invloed van hoop, vertrouwen en innerlijke overtuiging. Door de jaren heen is er veel onderzoek gedaan naar dit effect. Steeds opnieuw wordt zichtbaar dat onze mindset mede van invloed kan zijn op hoe we omgaan met klachten, herstel en gezondheid. Het herinnert ons eraan hoe sterk onze innerlijke beelden kunnen zijn, zeker wanneer we ons richten op wat wél mogelijk is.

Praktijkvoorbeeld Klaas

Klaas kreeg de diagnose prikkelbare darm en daarbij een lijst met medicijnen voorgeschreven. Ook kreeg hij te horen dat hij hier waarschijnlijk niet gemakkelijk vanaf zou komen en zat diep in de put. De medicijnen deden helaas niet wat hij hoopte. Ook nieuwe combinaties brachten weinig verlichting. Langzaam raakte hij de moed kwijt en wist hij niet meer goed welke kant hij op moest.

Toen hij het op een dag terloops met een collega besprak, hoorde hij over iemand met soortgelijke klachten. Die persoon had naast medicatie ook een dieet gevolgd, behandelingen bij een osteopaat gehad en begeleiding gekregen van een homeopaat. De klachten waren niet helemaal verdwenen, maar wel aanzienlijk verminderd. Voor Klaas was dat verhaal een lichtpuntje.

Door dat ene gesprek kreeg Klaas weer hoop. Hij verdiepte zich in verschillende mogelijkheden en voelde dat hij zelf weer iets te kiezen had. Zijn positieve mindset kreeg meer ruimte, en dat gaf hem moed om opnieuw de regie te nemen. Hij vond stap voor stap een behandeling die beter bij hem paste. Uiteindelijk ervoer hij minder pijn en kon hij met een lagere dosis medicatie toe.

Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk het is om niet meteen stil te vallen bij woorden van buitenaf. Een diagnose kan duidelijkheid geven, maar hoeft niet het hele verhaal te bepalen. Blijf voelen, blijf vragen stellen en blijf onderzoeken wat voor jou klopt. Misschien ken je zelf ook verhalen waarin iemand, tegen alle verwachtingen in, een andere weg vond dan vooraf werd voorspeld.

Tips

Wil jij meer ruimte maken voor vertrouwen, hoop en positieve verwachting in je leven? Misschien helpen deze tips je op weg:

  • Neem altijd iemand mee voor een uitslag bij een arts. Voor jezelf kan het spannend zijn en wellicht mis je dan belangrijke informatie.
  • Stel vragen aan je arts. Vragen als ‘waarom?’, ‘hoe werkt dit?’ en ‘welk effect kan dit hebben?’ helpen je om beter te begrijpen wat er gebeurt en wat bij jou past. Ook een second opinion kan waardevol zijn, zeker wanneer je voelt dat een voorgestelde behandeling niet helemaal klopt voor jou.
  • Onderzoek, altijd in overleg, of er naast reguliere behandelingen of medicatie ook aanvullende mogelijkheden zijn die jouw herstel kunnen ondersteunen.
  • Blijf je aandacht richten op gezondheid en herstel, bijvoorbeeld via meditatie, begeleiding, ontspanning of een andere vorm die bij jou past. Aandacht voor angst kan je vastzetten; aandacht voor rust en vertrouwen kan juist ruimte geven.
  • Blijf luisteren naar je gevoel. Een arts, therapeut of behandeling kan voor de één heel passend zijn, maar voor jou anders voelen. Je mag iets proberen, bijstellen of stoppen als het niet goed voelt. Er zijn vaak meerdere wegen om te onderzoeken.

Ik wens je van harte een leven toe met meer vertrouwen, zachtheid en gezondheid.

P.S. Lees hier het hele artikel van de Radboud Universiteit

P.S.S. Wil je graag een lichtere kijk op gezondheid krijgen? Ik begeleid je graag bij dit proces. Je bent van harte welkom. Kijk hier voor de opties!